Klimspiralen, tips voor een hoger niveau!

Wat zijn klimspiralen, wat doen ze en hoe maak je een Helix?

blank

Klimspiralen, of ook wel eens “helix” genoemd, zijn een perfecte manier om hoogte te winnen op de modelspoorbaan. Wij maken er gretig gebruik van bij het ontwerpen en bouwen van een modelspoorbaan. Klimspiralen hebben vele voordelen voor een modelspoorbaan:

  • Stijgen op een kleine oppervlakte, ruimtebesparend dus
  • Extra opstelruimte voor modeltreinen, soort schaduwstation onderweg!
  • In vele vormen en afmetingen te bouwen

Waar moet je nou rekening mee houden? In dit artikel vertellen wij meer over het fenomeen klimspiraal.

blank
Het torentje in H0, ruim 1 meter hoog in Roco radius R3 en R4

Wanneer een Klimspiraal gebruiken?

Klimspiralen zijn zoals gezegd heel handig om snel en compact hoogte te overbruggen. Zo kan je klimspiralen toepassen om diverse niveaus in het landschap te bereiken, en zo ook meer onvoorspelbaarheid te creëren van het verloop van de modeltreinen.

Echter gebruiken we de klimspiraal het meest om een schaduwstation te bouwen onder de modelbaan. Waarom vraagt u zich af? Omdat je daar de meeste treinen kunt parkeren.

En het moment is vaak snel bereikt dat we meer treinen hebben dan sporen om ze te parkeren.

Klimspiralen, tips voor een hoger niveau!
Meerdere schaduwstations geven veel opstelmogelijkheden voor uw modeltreinen
Klimspiralen, tips voor een hoger niveau!
Ook zijn spiralen handig om meerdere niveaus in de scenery aan te doen.

Schaduwstations

Zoals gezegd, we hebben vaak sneller meer treinen dan sporen om deze te laten rijden. Dan zijn schaduwstations de ideale oplossing voor dit probleem. Maar waar plaats je die nou?

De meesten kiezen ervoor om een schaduwstation te plaatsen aan de achterzijde van een modelbaan, maar dan zit je vaak wel met de bereikbaarheid. De wet van Murphy dicteert dat het altijd fout gaat daar waar we het niet willen.

Een meer efficiënte oplossing is onder de modelbaan, daar hebben we vaak de ruimte en het overzicht. Een klimspiraal is dan de perfecte oplossing om daar te komen!

Hellingspercentage

Er kleeft ook een nadeel aan het stijgen en klimmen van modeltreinen. Bij een te steile hellingshoek zal de locomotief gaan slippen en niet vooruit komen. Dalen is daarbij weer geen probleem, maar als de wagens ontkoppelen gaan ze steeds sneller rollen.

Ook heb je te maken met extra slijtage, zo zal de motor meer moeten leveren en dus ook sneller aan onderhoud toe zijn. En wat dacht je van de antislipbandjes, die mag je wat vaker vervangen. Maar is dit allemaal nou echt zo erg? Nee, vinden wij van niet. Het voordeel van een klimspiraal weegt veel zwaarder dan het nadeel. En sommige locs zijn hier gevoeliger voor dan de andere, en als dat dan zo is kan je de onderdelen gemakkelijk vervangen bij slijtage.

Wel hanteren wij een richtlijn qua hellingshoek:

Lengte treinenSchaal H0Schaal N
Korte treinen <4 wagons4%3%
Gemiddelde treinen 3 tot 6 wagons3 %2,5 %
Lange treinen > 6 wagons2,5 %2%

Nu is dit maar een richtlijn. Want dit wordt bepaald door een aantal factoren zoals het gewicht, de sterkte van de loc, trekkracht en rolweerstand.

Wil je het zeker weten? Leg een ovaal op een plank met minimaal 1 meter spoorlengte en laat een trein rondjes rijden. Lift de plank vervolgens aan 1 kant een centimeter op en zie wat er gebeurd. Representatief is elke centimeter verhoging op 1 meter spoor gelijk aan 1% hellingshoek. Je kunt zo dus snel ondervinden wat jouw treinen aan kunnen.

Helixvormen, tussenmaten en radius

Klimspiralen kan je bouwen in vele vormen. De meest bekende is rond, maar denk ook eens aan ovaal, vierkant (met natuurlijk ronde hoeken) of driehoek. Hoe langer een omwenteling wordt, des te lager het hellingspercentage zal zijn. Een ovaal zorgt er dus voor dat je minder hellingshoek hebt als bij een cirkel wanneer dezelfde radius word gebruikt.

Wil je de cirkel een gelijke hellingshoek geven als het ovaal, dan zal je de cirkel groter moeten maken in radius. En ook daar zit winst! Des te groter de radius, des te minder de rolweerstand in de bochten. En daar is een bijkomstig voordeel te behalen van een lagere hellingshoek.

Naast de vorm en radius kan men ook nog kijken naar de tussenmaat van de lagen. De ruimte tussen elke laag bepaald ook de hellingshoek. Maar wees daar niet te zuinig mee! Het is verleidelijk om de minimale tussenruimte te nemen zodat je locs er net onderdoor kunnen. Maar ook hier is Murphy weer, je moet wel een ontsporing of calamiteit kunnen oplossen.

Dit is wat wij aanhouden als maatvoering:

Schaal H0Schaal N
Minimale tussenruimte80 mm50 mm
Maximale tussenruimte100 mm60 mm

Hou er wel rekening mee dat de dikte van 1 laag hout, de hoogte van de rails en eventuele kurk hier vanaf gaat. De maat is dus niet van bovenkant laag tot onderkant volgende laag, nee van de bovenzijde van beide houtlagen.

blank

Waarom zijn klimspiralen vaak zo hoog?

Vaak krijgen wij de vraag, waarom zijn klimspiralen zo hoog. Een mooi voorbeeld is het klimspiraal waarmee wij dit artikel openen. Deze heeft een hoogte van 100 cm! En waarom niet eigenlijk? De ruimte die je hebt wil je maximaal benutten.

blank
Zorg voor genoeg ruimte. 20 cm zoals hier is echt niet veel voor je hand en arm.

Naast dit heeft het ook een hele nuttige functie. Ik schreef al eerder over de wet van Murphy, daar waar je het niet wilt, gaat het altijd fout. En dan moet je er met je hand, arm of bovenlijf bij.

Als je niet voldoende tussenruimte aanhoudt kom je er moeilijk bij zonder je te stoten of hele treinen omver te stoten. En geloof me, niets is frustrerender dan domino spelen in een vol schaduwstation omdat ergens 1 wagon is ontspoord.

Maar ook hiervoor hebben we een slimme tool:

blank

Voor elke 10 cm diepte vanaf het bereikbare punt, zorg je voor 10 cm hoogte
Ik schreef net over dat klimspiraal van 100 cm hoog. Het schaduwstation is 100 cm diep, dus dan betekent dat ik 100 cm hoogte wil hebben om met mijn lichaam achterin het schaduwstation te komen.

Zou ik deze diepte hebben en niet alleen van voren maar ook vanaf de achterkant erbij kunnen, dan kan ik dat halveren omdat de bereikbare diepte dan vanaf elke kan 50 cm is. En in het project van de “toren”is dat van toepassing, want er komt vanaf de andere kant nog een tweede schaduwstation welke ik op 50 cm hoogte neerzet. Deze is van twee zijden bereikbaar.

Ga slim om met een klimspiraal

De hoogte goed benutten betekent natuurlijk meer lagen en ringen. En dat is juist fijn! Laat de treinen hier maar file rijden in beide richtingen! Zodoende staat er altijd een trein klaar om eruit te rijden en hoef je ook niet te wachten. En op die manier heb je ook gelijk een verlenging van je schaduwstation! In de “toren” kunnen in beide richtingen 10 treinen stilstaan.

Benut de beschikbare ruimte, zoveel mogelijk. En waarom ook niet, de loze ruimte onder een schaduwstation is alleen handig voor dozen… Maar we bouwen een modelspoorbaan en geen kast.

Voeding

Voedt een klimspiraal altijd om de twee ringen maximaal, niet meer! Het liefst nog in elke ring. Waarom? Een omwenteling zorgt voor een flinke lengte rails, en de capacitieve werking hiervan is niet om te negeren. Naast het spanningsverlies in de voeding door raillassen en corrosie werken de twee spoorstaven als een grote condensator. Als de melders te lang worden zal dit leiden tot spookmeldingen.

Zelf hanteren wij twee ringen per blok, 1 ring per bezetmelder.

Ik wil een klimspiraal bouwen, wat nu?

Heel simpel, ga naar onze webshop en bestel er een! Onze klimspiralen worden op maat gemaakt en gelaserd uit hout waardoor ze altijd exact passen en kloppend zijn in de maatvoering. Ook biedt deze techniek de mogelijkheid om geleidelijnen mee te laseren, of met verdiepingen te werken voor flexibele rails.

blank
Verdieping speciaal voor flexrails
blank
Gelaserde middenlijn voor de vaste radius rails

We snappen ook heel goed dat men liever zelf de klimspiralen maakt, dat is namelijk een stuk goedkoper omdat je de arbeid nu zelf uitvoert. In dat geval een paar vuistregels:

Aantal ophangpunten per ring8 buiten, 8 binnen
Dikte houtlaag9 mm
Soort hout aanbevolenMultiplex (MDF trekt krom)
Dikte draadeindenM8 heeft de voorkeur
blank

Daarnaast kiezen wij ervoor om de ringen aan rubbers op te hangen in de draadeinden. Hiervoor gebruiken wij rubber ringen en rubber Tulle. Hierdoor trekt het hout niet krom door het aandraaien van de moeren, en reduceer je het geluid enorm.

De foto’s gebruikt in dit artikel zijn van de projecten die wij in onze werkplaats vervaardigen. Om de modelspoorbanen te bekijken welke wij in opdracht bouwen klikt u op deze link!

Lees ook onze andere artikelen:

  • Dinamo modeltreinbesturing, de stabiele factor!

    Dinamo modeltreinbesturing, de stabiele factor!

    Dinamo, slimme elektronica voor de miniatuurwereld U zal vast wel eens de term Dinamo horen vallen, en voor wie deze producten niet kent, dan heb je zeker iets gemist. Dinamo […]


  • Roco Z21, zwart, wit of toch niet zo zwart-wit?

    Roco Z21, zwart, wit of toch niet zo zwart-wit?

    Een vergelijk tussen twee populaire DCC Centrales De ROCO Z21, op dit moment de meest populaire digitale centrale op de markt. En geloof het of niet, ook niet eens de […]


  • Bedrading onder uw modeltreinbaan

    Bedrading onder uw modeltreinbaan

    Leer uw modeltreinbaan te bedraden als een pro! Dankzij een aantal simpele tips en trucs van onze specialisten. Bedrading onder uw modeltreinbaan, de levensader van elke modelspoorbaan! Wij vertellen u […]


Categories:

2 Responses

  1. Mooie uitleg over de helix.
    Alleen voor mij persoonlijk zou een helix alleen dienen om hoogte verschil op de baan zelf te overbruggen en een schaduwstation bijv. te laten bestaan uit een fiddleyard,cassette oid.
    De cassettes kunnen dan weer onder de baan opgeborgen worden.
    Een helix met 15 of meer omwentelingen en een schaduwstation van bijv. 30 sporen is in mijn optiek helemaal niet nodig.En de ervaring leert dat het aantal sporen nooit genoeg zal blijken te zijn.
    De trein staat tijdenlang stil en als hij eenmaal rijdt hoor je de trein minutenlang ratelen en uiteindelijk zie je hem maar eventjes.
    Een beginner zou ik in ieder geval nooit aanraden zo’n gigantisch iets te bouwen.

    • Hoi Bobby,

      Die mening mag, gelukkig wel.
      Persoonlijk deel ik je mening niet, met name de passage over het lange wachten. Juist door slim met de blokken om te gaan heb je geen wachttijd (filerijden) en heb je juist veel afwisseling. Echter lees ik fiddleyard, ik neem aan dat je Brits rijdt? Onder de Britse modelspoorders is automatisering niet echt een hot item, en tenzij je automatiseert zou ik dit inderdaad niet doen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

De waardering van www.dtswebshop.nl/nl/ bij WebwinkelKeur Reviews is 9.6/10 gebaseerd op 2189 reviews.